Δύο διαφορετικές ερευνητικές προσεγγίσεις επιχειρούν να ενισχύσουν την προστασία από πλημμύρες, καλύπτοντας τόσο τον σχεδιασμό σε επίπεδο πόλης όσο και την άμεση προειδοποίηση σε μια κατοικία. Ομάδα του Πανεπιστημίου του Πεκίνου παρουσίασε μοντέλο που ενσωματώνει τις μετακινήσεις των κατοίκων στην κατανομή καταφυγίων και πόρων έκτακτης ανάγκης, ενώ ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Όστιν δοκιμάζουν το RiseAlert, έναν υπαίθριο συναγερμό που ενεργοποιείται όταν το νερό φτάσει σε προκαθορισμένο ύψος. Οι λύσεις δεν συνδέονται μεταξύ τους, αλλά αντιμετωπίζουν δύο διαφορετικές αδυναμίες της υφιστάμενης προετοιμασίας.
- Το κινεζικό μοντέλο δοκιμάστηκε σε 21 πόλεις με πληθυσμό άνω των 5 εκατομμυρίων.
- Περίπου το 43% των πόλεων εμφάνισε σοβαρή χωρική αναντιστοιχία μεταξύ αναγκών εκκένωσης και διαθέσιμων καταφυγίων.
- Το RiseAlert δεν χρειάζεται Wi-Fi ή εφαρμογή και η μπαταρία του μπορεί να διαρκέσει δέκα χρόνια.
- Η συσκευή βρίσκεται στο στάδιο δοκιμών πρωτοτύπου, ενώ έχει κατατεθεί προσωρινή αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας.
Το μοντέλο ακολουθεί τις μετακινήσεις των κατοίκων
Η μελέτη με τίτλο «Human mobility dynamics for cost-effective flood emergency resource allocation» δημοσιεύθηκε διαδικτυακά στο Nature Sustainability. Επικεφαλής της ομάδας ήταν ο καθηγητής Zhao Pengjun από τη Σχολή Αστικού Σχεδιασμού και Πολεοδομίας του Πανεπιστημίου του Πεκίνου.
Το μοντέλο PKU-FIM βασίζεται σε πράκτορες και προσομοιώνει τη μετακίνηση μεγάλων πληθυσμών μέσα από ένα πλαίσιο «αντίληψης–απόφασης–δράσης». Χρησιμοποιεί δημόσια διαθέσιμα πληθυσμιακά, κτιριακά και υδρολογικά δεδομένα, αναπαριστώντας τη δυναμική κατανομή των κατοίκων σε κλίμακα ενός χιλιομέτρου.
Σε αντίθεση με έναν στατικό χάρτη πληθυσμού, ένα μοντέλο βασισμένο σε πράκτορες επιχειρεί να αποτυπώσει τις διαφορετικές αποφάσεις πολλών ατόμων όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο σχεδιασμός δεν εξετάζει μόνο πού κατοικούν οι άνθρωποι, αλλά και προς τα πού ενδέχεται να κινηθούν κατά τη διάρκεια μιας πλημμύρας.
Οι ερευνητές συνέκριναν τις προσομοιώσεις με 1,56 δισεκατομμύρια καταγραφές σημάτων κινητών τηλεφώνων από πραγματικά συμβάντα: την ακραία πλημμύρα «7.20» στη Ζενγκζού το 2021 και πλημμύρες που συνδέθηκαν με τον τυφώνα Μανγκούτ στη Σενζέν το 2018. Σύμφωνα με τη μελέτη, το μοντέλο αναπαρήγαγε αποτελεσματικά τα κύρια μοτίβα ανθρώπινης κινητικότητας.
Σε σενάριο πλημμύρας εκατονταετίας, οι περιοχές αναντιστοιχίας ξεπέρασαν σε ορισμένες πόλεις τα 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και αφορούσαν έως 16,76 εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι κλιματικές προβολές δείχνουν μεγαλύτερα κενά
Με βάση το σενάριο υψηλών εκπομπών SSP5-8.5, οι ερευνητές εκτιμούν ότι έως το 2050 οι περιοχές που θα μπορούσαν να επηρεαστούν από πλημμύρες ενδέχεται να αυξηθούν περισσότερο από πέντε φορές. Παρότι πιθανή μείωση του πληθυσμού θα περιόριζε τη συνολική ζήτηση εκκένωσης, περίπου 11,75 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να παραμείνουν εκτεθειμένοι σε σχετικούς κινδύνους.
Η ομάδα πρότεινε την αναβάθμιση καταφυγίων στο 30% των περιοχών με τα μεγαλύτερα κενά πόρων. Η στρατηγική εμφάνισε λόγο οφέλους προς κόστος άνω του 28, με μέση επένδυση 1,39 δολαρίων ανά άτομο — περίπου 1,20 ευρώ.
Για τον αστικό σχεδιασμό, το εύρημα υποδηλώνει ότι η θέση των υποδομών μπορεί να είναι εξίσου κρίσιμη με τη συνολική χωρητικότητά τους.
Για την εφαρμογή μιας παρόμοιας μεθόδου σε ελληνικές πόλεις θα απαιτούνταν τοπικά δεδομένα και ανεξάρτητη επικύρωση. Ωστόσο, η βασική αρχή έχει σαφή τοπική σημασία: τα σχέδια εκκένωσης μπορούν να εξετάζουν τη μεταβαλλόμενη θέση των κατοίκων και όχι μόνο τη μόνιμη κατοικία τους.
Το RiseAlert προειδοποιεί πριν μπει το νερό στο σπίτι
Σε επίπεδο μεμονωμένης ιδιοκτησίας, η αναπληρώτρια καθηγήτρια Daniella Rempe και συνεργάτες της στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν αναπτύσσουν το RiseAlert ως μια «τελευταία γραμμή άμυνας». Η εργασία ξεκίνησε μετά τις τραγικές πλημμύρες στο Κεντρικό Τέξας.
Η συσκευή αποτελείται από αισθητήρα στάθμης νερού, δυνατό ηχητικό συναγερμό και προειδοποιητικό φως. Τοποθετείται σε δέντρο ή στύλο περίφραξης, σε χαμηλότερο σημείο από την κατοικία, και ενεργοποιείται όταν η στάθμη φτάσει σε προκαθορισμένο όριο. Δεν εξαρτάται από Wi-Fi, εφαρμογή κινητού ή ηλεκτρικό δίκτυο, ενώ χρειάζεται ελάχιστη συντήρηση.
Η λογική της διαφέρει από εκείνη των αισθητήρων που εντοπίζουν διαρροές ή νερό όταν αυτό έχει ήδη εισέλθει σε υπόγειο. Διαφέρει επίσης από τις σειρήνες και τα μηνύματα έκτακτης ανάγκης, τα οποία καλύπτουν μεγαλύτερες περιοχές και δεν μπορούν να αποτυπώσουν πάντοτε τις διαφορές μεταξύ δύο κοντινών ακινήτων.
Αν φτάσει στην αγορά, το RiseAlert θα μπορούσε να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις δημόσιες προειδοποιήσεις και όχι ως υποκατάστατό τους.
Προς το παρόν, αρκετές τεχνικές λεπτομέρειες παραμένουν ιδιόκτητες. Η ομάδα έχει περάσει στις δοκιμές πρωτοτύπου, αναζητεί συνεργάτες για την εμπορική διάθεση και δηλώνει ότι προτεραιότητά της είναι να παραμείνει η συσκευή οικονομικά προσιτή για τους ιδιοκτήτες κατοικιών.
