Τα αργά, χαμηλής συχνότητας «κλικ» που εκπέμπουν οι αρσενικοί φυσητήρες έχουν την υψηλότερη στάθμη στην πηγή μεταξύ των ήχων επικοινωνίας που έχουν μετρηθεί σε θηλαστικά, σύμφωνα με διεθνή ερευνητική ομάδα. Οι επιστήμονες κατέγραψαν και ανέλυσαν τα σήματα σε θαλάσσιες περιοχές ανοικτά των Σεϋχελλών, της Σρι Λάνκα, της Νορβηγίας και της Σκωτίας. Η μελέτη, με πρώτη συγγραφέα τη Simone Videsen από το Πανεπιστήμιο του Άαρχους, δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Annals of the New York Academy of Sciences. Τα συγκεκριμένα κλικ δεν χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό λείας, αλλά αποτελούν ξεχωριστά σήματα επικοινωνίας.
- Τα αργά κλικ παράγονται, σύμφωνα με όσα γνωρίζουν οι ερευνητές, αποκλειστικά από αρσενικούς φυσητήρες.
- Μεταξύ δύο διαδοχικών ήχων μεσολαβούν πέντε έως δέκα δευτερόλεπτα.
- Η πιθανή εμβέλειά τους υπολογίστηκε έως και στα 70 χιλιόμετρα υπό συνήθεις συνθήκες βαθιών νερών.
- Οι επιστήμονες σχεδιάζουν πειράματα για να εξετάσουν πώς αντιδρούν άλλοι φυσητήρες στα σήματα.
Από τον ηχοεντοπισμό στα αργά ρυθμικά κλικ
Οι φυσητήρες είναι γνωστοί για τους παλμικούς ήχους με τους οποίους εντοπίζουν καλαμάρια στο σκοτάδι και σε μεγάλο βάθος. Χρησιμοποιούν επίσης σύντομες, ρυθμικές ακολουθίες κλικ, γνωστές ως «codas», στο πλαίσιο της κοινωνικής επικοινωνίας τους.
Τα αργά κλικ, όμως, αποτελούν διαφορετική κατηγορία. Είναι χαμηλότερης συχνότητας και ισχυρότερα από τα κοινωνικά «codas», ενώ επαναλαμβάνονται με μεγάλα χρονικά διαστήματα. Παρά την απόσταση πέντε έως δέκα δευτερολέπτων ανάμεσα στους παλμούς, οι αρσενικοί φυσητήρες διατηρούν εξαιρετικά σταθερό ρυθμό.
Ο ασυνήθιστος συνδυασμός ισχύος, ρυθμικής ακρίβειας και μεγάλης εμβέλειας είναι το στοιχείο που ξεχωρίζει αυτά τα σήματα από τα υπόλοιπα κλικ των φυσητήρων.
Η διάκριση μεταξύ ηχοεντοπισμού και επικοινωνίας είναι κρίσιμη για την ερμηνεία τους: στην πρώτη περίπτωση ο ήχος χρησιμοποιείται για τη συλλογή πληροφοριών από τις ανακλάσεις του, ενώ στη δεύτερη προορίζεται να γίνει αντιληπτός από άλλα ζώα.
Οι μετρήσεις δείχνουν πιθανή εμβέλεια 70 χιλιομέτρων
Οι ερευνητές μέτρησαν την ισχύ των αργών κλικ κοντά στα ζώα που τα εξέπεμπαν και στη συνέχεια χρησιμοποίησαν ακουστικά μοντέλα για να υπολογίσουν τη διάδοσή τους. Υπό συνήθεις συνθήκες βαθιών νερών, η πιθανή εμβέλεια έφθασε έως τα 70 χιλιόμετρα.
Η απόσταση αυτή δεν είναι σταθερή. Επηρεάζεται από τη θερμοκρασία και την αλατότητα του νερού, το βάθος, τον βυθό και τον θόρυβο του περιβάλλοντος. Παρουσία πλοίων, το σήμα ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να ανιχνεύεται μόνο σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων αντί για δεκάδες.
Αυτό σημαίνει ότι η θεωρητική μέγιστη εμβέλεια δεν περιγράφει απαραίτητα τις πραγματικές δυνατότητες επικοινωνίας ενός φυσητήρα σε μια περιοχή με έντονο ανθρωπογενή θόρυβο.
Η παραγωγή τόσο ισχυρών ήχων συνδέεται με την ανατομία του ζώου. Το ρινικό σύμπλεγμα ενός πλήρως ανεπτυγμένου αρσενικού μπορεί να ζυγίζει περισσότερο από πέντε τόνους και να καταλαμβάνει περίπου το ένα τρίτο του μήκους του σώματός του. Στο εσωτερικό του βρίσκονται δομές γνωστές ως «φωνικά χείλη», τις οποίες ο φυσητήρας συμπιέζει για να δημιουργήσει τα κλικ.
Οι χαμηλές συχνότητες και η μεγάλη ένταση μπορεί να μεταφέρουν πληροφορίες για το μέγεθος του αρσενικού. Οι βιολόγοι αποκαλούν έναν τέτοιο μηχανισμό «ειλικρινές σήμα», επειδή ένα ανατομικό χαρακτηριστικό θα μπορούσε να αποκαλύπτει αξιόπιστα την κατάσταση του ζώου. Προς το παρόν, ωστόσο, αυτή παραμένει υπόθεση: δεν έχει αποδειχθεί αν το μήνυμα απευθύνεται σε θηλυκά, σε ανταγωνιστικά αρσενικά ή εξυπηρετεί άλλη λειτουργία.
Πειράματα αναπαραγωγής ήχων θα ελέγξουν τις αντιδράσεις
Το επόμενο βήμα που σχεδιάζει η ομάδα είναι η πραγματοποίηση πειραμάτων αναπαραγωγής ήχων. Οι ερευνητές ελπίζουν να τοποθετήσουν μικρούς καταγραφικούς υπολογιστές σε φυσητήρες και να μεταδώσουν αργά κλικ από υποβρύχια ηχεία.
Με αυτόν τον τρόπο θα εξετάσουν αν ένα αρσενικό πλησιάζει, απομακρύνεται ή αρχίζει να εκπέμπει δικά του κλικ, καθώς και αν τα θηλυκά αντιδρούν διαφορετικά. Θα μπορούν επίσης να μεταβάλλουν το βάθος της συχνότητας και τον ρυθμό. Τέτοια ελεγχόμενα πειράματα είναι σημαντικά επειδή η απλή καταγραφή ενός σήματος αποκαλύπτει τα ακουστικά χαρακτηριστικά του, όχι όμως τη σημασία που του αποδίδει ο αποδέκτης.
Ο Peter Teglberg Madsen, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Άαρχους και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, υπογραμμίζει ότι τα κλικ δεν πρέπει να χαρακτηρίζονται «γλώσσα». Τα διαθέσιμα δεδομένα τεκμηριώνουν επικοινωνία με ήχους, αλλά όχι γλωσσικό σύστημα αντίστοιχο με εκείνο των ανθρώπων.
Πιστεύετε ότι η έρευνα πρέπει να δώσει προτεραιότητα στη λειτουργία των κλικ ή στην επίδραση του θορύβου των πλοίων στην εμβέλειά τους;
