Μια ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στην επανενεργοποίηση της ελάχιστα κατανοητής οικογένειας ιών Anelloviridae και στη long COVID δίνει στους ερευνητές μια νέα κατεύθυνση για τη μελέτη της επίμονης νόσου, χωρίς ακόμη να αλλάζει τη διάγνωση ή τη θεραπεία της. Τα στοιχεία, που δημοσιοποιήθηκαν στις 15 Αυγούστου 2026 και προέρχονται από νέα μελέτη στο Nature, βασίζονται στην παρακολούθηση 1.154 νοσηλευόμενων ασθενών σε 20 βιοϊατρικά νοσοκομεία των ΗΠΑ. Στην έρευνα συμμετείχαν το Boston Children’s Hospital και συνεργαζόμενα ιδρύματα, με χρηματοδότηση από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ.
- Οι ερευνητές εντόπισαν την επανενεργοποίηση 11 ιών μέσα στις πρώτες 40 ημέρες από την εισαγωγή των ασθενών στο νοσοκομείο.
- Η οικογένεια Anelloviridae συσχετίστηκε έντονα με τη long COVID και τη μακροχρόνια σωματική αναπηρία.
- Η ανάλυση υπέδειξε ότι ο Epstein-Barr και ο κυτταρομεγαλοϊός μπορεί να ενεργοποιούνται σε συνθήκες φλεγμονής και όχι μόνο ανοσοκαταστολής.
Η αλληλούχηση αποκάλυψε 11 επανενεργοποιημένους ιούς
Ορισμένοι ιοί, όπως ο Epstein-Barr, ο κυτταρομεγαλοϊός και οι ερπητοϊοί, μπορούν να παραμένουν στον οργανισμό για χρόνια σε λανθάνουσα κατάσταση. Αυτό σημαίνει ότι το γενετικό τους υλικό εξακολουθεί να υπάρχει, ακόμη και όταν δεν προκαλούν συμπτώματα ή ενεργή λοίμωξη. Υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να ενεργοποιηθούν ξανά.
Για να καταγράψει αυτή τη διαδικασία κατά τη διάρκεια της COVID-19, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε γονιδιωματική αλληλούχηση και αναζήτησε ενδείξεις ενεργοποίησης λανθανόντων ιών. Η μελέτη σχεδιάστηκε επίσης για τον εντοπισμό βιοδεικτών που σχετίζονται με τη σοβαρότητα της COVID-19 και την πορεία των ασθενών. Οι βιοδείκτες είναι μετρήσιμα βιολογικά χαρακτηριστικά που μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση μιας νόσου, αλλά δεν αποτελούν αυτομάτως διαγνωστικά τεστ.
Σύμφωνα με την Joann Diray Arce, η ερευνητική προσπάθεια περιέλαβε περισσότερα από 200.000 δείγματα και παρήγαγε πάνω από ένα δισεκατομμύριο σημεία δεδομένων στη διάρκεια ενός έτους.
Στις πρώτες 40 ημέρες μετά τη νοσηλεία καταγράφηκαν 11 επανενεργοποιημένοι ιοί. Μεταξύ εκείνων που ανιχνεύθηκαν συχνότερα ήταν ο Epstein-Barr, ο απλός έρπης τύπου 1, ο κυτταρομεγαλοϊός και ιοί της οικογένειας Anelloviridae.
Οι Anelloviridae ξεχώρισαν στη σύνδεση με επίμονα προβλήματα
Το εύρημα που τράβηξε περισσότερο την προσοχή αφορούσε τους Anelloviridae, μια οικογένεια ιών που, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, παραμένει συνήθως λανθάνουσα περίπου στο 90% του πληθυσμού. Η επανενεργοποίησή τους εμφάνισε έντονη συσχέτιση τόσο με τη long COVID όσο και με μακροχρόνια σωματική αναπηρία.
Η συσχέτιση δεν αποδεικνύει ότι οι συγκεκριμένοι ιοί προκαλούν long COVID· δείχνει όμως έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό που αξίζει να διερευνηθεί.
Η διάκριση είναι κρίσιμη: μια μελέτη παρατήρησης μπορεί να δείξει ότι δύο φαινόμενα εμφανίζονται μαζί, όχι ότι το ένα προκαλεί το άλλο. Επιπλέον, επειδή η έρευνα αφορούσε νοσηλευόμενους ασθενείς, τα αποτελέσματα δεν μπορούν από μόνα τους να γενικευθούν σε ανθρώπους με ήπια COVID-19 ή στο σύνολο του πληθυσμού.
Η φλεγμονή ίσως παίζει διαφορετικό ρόλο από τον αναμενόμενο
Η ανάλυση των δειγμάτων αίματος έδωσε ακόμη μία ένδειξη: ο Epstein-Barr και ο κυτταρομεγαλοϊός δεν φάνηκαν να επανενεργοποιούνται αποκλειστικά επειδή το ανοσοποιητικό σύστημα είχε κατασταλεί. Αντίθετα, η ενεργοποίησή τους έμοιαζε να συνδέεται με αυξημένη συστηματική φλεγμονή, ακόμη και σε ασθενείς με λειτουργικό ανοσοποιητικό σύστημα κατά τη διάρκεια σοβαρής νόσου.
Αν ο ρόλος της φλεγμονής επιβεβαιωθεί, αυτό θα σημαίνει ότι η έρευνα πρέπει να εξετάσει όχι μόνο ποιοι ιοί επανενεργοποιούνται, αλλά και πότε και υπό ποιες ανοσολογικές συνθήκες συμβαίνει αυτό.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα να μελετήσουν πώς αντιδρά το ανοσοποιητικό σύστημα στους επανενεργοποιημένους ιούς σε διαφορετικά στάδια της COVID-19. Στόχος τους είναι να διερευνήσουν πιθανές θεραπείες και τον κατάλληλο χρόνο για μελλοντικές παρεμβάσεις. Προς το παρόν, ωστόσο, η μελέτη δεν προτείνει θεραπεία ούτε παρέχει βάση για αλλαγή της ιατρικής φροντίδας.
Ποιο ερώτημα θεωρείτε σημαντικότερο για την επόμενη φάση της έρευνας γύρω από τη long COVID και τους λανθάνοντες ιούς;
