Το νιτρώδες νάτριο, χημική ουσία που χρησιμοποιείται στη συντήρηση τροφίμων, συνδέεται με αύξηση των θανάτων από αυτοκτονία στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με αναδρομική ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο ανοικτής πρόσβασης περιοδικό BMJ Public Health. Η έρευνα, την οποία παρουσίασε στις 15 Αυγούστου 2026 το BMJ Group, εξέτασε περιστατικά που υποβλήθηκαν για μεταθανάτιο εργαστηριακό έλεγχο από τον Μάρτιο του 2019 έως τον Αύγουστο του 2024. Οι νεότεροι άνθρωποι και οι άνδρες αντιπροσωπεύονταν δυσανάλογα στα καταγεγραμμένα περιστατικά, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος.
- Το εργαστήριο έλαβε 274 δείγματα που συνδέονταν με 201 ύποπτα περιστατικά σκόπιμης ή ακούσιας δηλητηρίασης.
- Η τελική ανάλυση περιέλαβε 164 περιστατικά για τα οποία οι αρμόδιοι ιατροδικαστικοί φορείς επέτρεψαν τη χρήση των δεδομένων.
- Η μέση ηλικία ήταν τα 28 έτη, ενώ το 71% των περιστατικών αφορούσε νεότερες γενιές.
- Καταγράφηκαν 109 περιστατικά ανδρών και 52 γυναικών.
Οι υψηλές συγκεντρώσεις υποδεικνύουν σκόπιμη κατάποση
Τα δείγματα είχαν αποσταλεί στο βασικό εργαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου για μεταθανάτιο έλεγχο νιτρωδών και νιτρικών από ιατροδικαστές, ιατροδικαστικούς παθολογοανατόμους και αστυνομικές υπηρεσίες. Προέρχονταν από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και το Γιβραλτάρ.
Τα περισσότερα περιστατικά προέρχονταν από το ευρύτερο Λονδίνο, τη νοτιοανατολική Αγγλία, την Ιρλανδία και τα Μίντλαντς. Οι ίδιοι οι ερευνητές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι αυτή η κατανομή μπορεί να αντανακλά διαφορές στην ενημέρωση των ιατροδικαστών και στις πρακτικές ελέγχου, όχι κατ’ ανάγκην την πραγματική γεωγραφική συχνότητα.
Στο 87% των περιστατικών, οι συγκεντρώσεις νιτρωδών και νιτρικών στο αίμα ήταν 100 φορές υψηλότερες από τα συνήθη φυσιολογικά επίπεδα, εύρημα που κατά τους ερευνητές υποδεικνύει σκόπιμη κατάποση.
Οι ηλικίες κυμαίνονταν από 14 έως 74 έτη για τους άνδρες και από 17 έως 82 για τις γυναίκες. Ποσοστό 4% των περιστατικών αφορούσε άτομα κάτω των 18 ετών. Οι άνδρες ήταν περισσότεροι από τις γυναίκες σε όλες τις ηλικιακές γενιές εκτός από την παλαιότερη κατηγορία, στην οποία υπήρχε μόνο ένα περιστατικό.
Η μη συστηματική εξέταση αφήνει κενά στα δεδομένα
Η μελέτη βασίζεται σε αναδρομική εξέταση περιστατικών που έφτασαν σε συγκεκριμένο εργαστήριο και όχι σε συστηματικό έλεγχο όλων των θανάτων από αυτοκτονία. Η εξέταση για νιτρώδη και νιτρικά δεν απαιτείται συνήθως σε κάθε ύποπτο περιστατικό, ενώ ο χρόνος μεταξύ του θανάτου και της παραλαβής του δείγματος διέφερε σημαντικά.
Αυτό σημαίνει ότι η ανάλυση καταγράφει μια ισχυρή σύνδεση στα περιστατικά που εξετάστηκαν, αλλά δεν αποδεικνύει ότι το νιτρώδες νάτριο ευθύνεται για τη συνολική μεταβολή των ποσοστών αυτοκτονίας στον πληθυσμό.
Παράλληλα, η μη καθολική διενέργεια των εξετάσεων μπορεί να οδηγεί σε υποκαταγραφή. Ο αριθμός των περιστατικών αυξήθηκε αισθητά μετά το 2019, χρονιά κατά την οποία το εργαστήριο άρχισε να λαμβάνει δείγματα για τη συγκεκριμένη αξιολόγηση.
Οι ερευνητές ζητούν περιορισμούς στην πρόσβαση
Η επιστημονική ομάδα συνδέει την ανησυχία της και με την εύκολα προσβάσιμη διαδικτυακή πληροφόρηση σχετικά με την απόκτηση και την επιβλαβή χρήση της ουσίας. Εκτιμά ότι η μεγαλύτερη εξοικείωση των νεότερων ανθρώπων με την ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να διευκολύνει την έκθεσή τους σε παράνομο υλικό που προωθεί πρακτικές αυτοκτονίας.
Οι προτάσεις της περιλαμβάνουν αυστηρότερους κανόνες για τη διαθεσιμότητα του νιτρώδους νατρίου και για την κυκλοφορία σχετικού επιβλαβούς περιεχομένου στο διαδίκτυο. Προτείνεται επίσης οι υπηρεσίες άμεσης βοήθειας να εξετάσουν τη διάθεση του σχετικού αντιδότου στα ασθενοφόρα.
Για την Ελλάδα, η μελέτη δεν παρέχει στοιχεία ούτε επιτρέπει αυτόματη εξαγωγή συμπερασμάτων για τη συχνότητα αντίστοιχων περιστατικών. Αναδεικνύει όμως ένα ζήτημα που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα: οι κανόνες πρόσβασης σε δυνητικά επικίνδυνες χημικές ουσίες και η εποπτεία επιβλαβούς διαδικτυακού υλικού μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την πρόληψη και την ετοιμότητα των υπηρεσιών υγείας.
