Η Αυστραλία προειδοποίησε ότι η γρίπη των πτηνών H5N1 είναι πιθανό να εξαπλωθεί περαιτέρω, μετά το πρώτο επεισόδιο μαζικής θνησιμότητας άγριων πτηνών στη χώρα. Εργαστηριακές εξετάσεις επιβεβαίωσαν τον ιό σε ομάδα 49 νεκρών και 35 άρρωστων λοφιοφόρων γλαρονιών, τα οποία εντοπίστηκαν την Παρασκευή, μέσω εναέριας επιτήρησης, σε βράχους ανοικτά του Κέιπ Τζάφα, περίπου 250 χιλιόμετρα από την Αδελαΐδα. Η υπουργός Γεωργίας Τζούλι Κόλινς ανακοίνωσε τα αποτελέσματα τη Δευτέρα, τονίζοντας ότι οι πολίτες πρέπει να αναμένουν περισσότερη διασπορά και μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών στην άγρια πανίδα.
- Ο H5N1 επιβεβαιώθηκε σε ομάδα 49 νεκρών και 35 άρρωστων θαλασσοπουλιών ανοικτά του Κέιπ Τζάφα.
- Πρόκειται για το πρώτο επεισόδιο μαζικής θνησιμότητας από τον συγκεκριμένο ιό στην Αυστραλία.
- Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις παρουσίας του H5N1 σε αυστραλιανές πτηνοτροφικές μονάδες.
- Οι αρχές ζητούν από το κοινό να αποφεύγει την επαφή με άρρωστα ή νεκρά ζώα και να αναφέρει τα ευρήματα.
Η μαζική θνησιμότητα αλλάζει την εικόνα της επιδημίας
Η πρώτη επιβεβαιωμένη παρουσία του στελέχους στην Αυστραλία είχε καταγραφεί στη Δυτική Αυστραλία στις 19 Ιουνίου. Έως τότε η χώρα ήταν η τελευταία ήπειρος χωρίς αναφερόμενο κρούσμα H5N1, παρότι ο ιός είχε εμφανιστεί στην Ασία στα τέλη του 2020 και στη συνέχεια είχε φτάσει στις υπόλοιπες ηπείρους.
Το νέο περιστατικό σημαίνει ότι η αυστραλιανή απόκριση περνά από την προετοιμασία στη διαχείριση ορατής διασποράς μεταξύ άγριων ζώων.
Ο ομοσπονδιακός υπουργός Περιβάλλοντος Μάρεϊ Γουάτ επισήμανε ότι οι μετακινήσεις των άγριων πτηνών και άλλων ζώων δεν μπορούν να αποτραπούν. Κατά συνέπεια, οι αρχές θεωρούν πιθανό να εμφανιστούν και άλλα επεισόδια μαζικής θνησιμότητας.
Δεν έχει εντοπιστεί ο ιός στις πτηνοτροφικές μονάδες της χώρας. Πολλές από αυτές έχουν εφαρμόσει περιορισμούς και αυστηρότερα μέτρα βιοασφάλειας από τον Ιούνιο για την προστασία των εκτρεφόμενων πτηνών. Η διάκριση ανάμεσα στην άγρια πανίδα και στις μονάδες παραγωγής είναι κρίσιμη: η ανίχνευση σε θαλασσοπούλια δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη μετάδοσης στην πτηνοτροφία.
Οι εθελοντές καλύπτουν κρίσιμο κενό στην επιτήρηση
Η εξάπλωση της H5N1 ανέδειξε την εξάρτηση της αυστραλιανής προστασίας της άγριας ζωής από εθελοντές, μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και κτηνιάτρους που εργάζονται χωρίς αμοιβή. Οι πρώτοι άνθρωποι που ανταποκρίθηκαν σε αρκετές αναφορές άρρωστων πτηνών ήταν φροντιστές άγριας ζωής, παρά την επίσημη οδηγία προς το κοινό να αποφεύγει την επαφή, να καταγράφει το εύρημα και να το αναφέρει.
Στη Δυτική Αυστραλία, φροντιστές ζήτησαν βοήθεια και προστατευτικό εξοπλισμό, τον οποίο η πολιτειακή κυβέρνηση άρχισε να διανέμει. Στη Νότια Αυστραλία, εθελοντές και μη κερδοσκοπικοί φορείς συνεργάζονται με την πολιτειακή κυβέρνηση σε ένα αποκεντρωμένο δίκτυο επιτήρησης. Παράλληλα, η οργάνωση WIRES έχει κινητοποιήσει το εθνικό δίκτυο των 4.000 εθελοντών της για την παρακολούθηση άρρωστων ζώων.
Η οικονομική διάσταση εξηγεί μέρος αυτής της εξάρτησης. Το Biodiversity Council εκτιμά ότι τα επιτόπια προγράμματα προστασίας της φύσης αντιστοιχούν μόλις στο 0,06% του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού. Έρευνα του 2019 υπολόγιζε ότι περισσότεροι από 20.000 εθελοντές φροντιστές άγριας ζωής εργάζονταν κατά μέσο όρο 32 ώρες την εβδομάδα, καλύπτοντας παράλληλα με δικά τους χρήματα τροφή και εξοπλισμό.
Η επόμενη φάση απαιτεί σαφή όρια και υποστήριξη
Η Αυστραλία έχει διαθέσει 47 εκατ. δολάρια Αυστραλίας —περίπου 26 εκατ. ευρώ— για επιτόπιες παρεμβάσεις, βελτίωση οικοτόπων, έλεγχο εισαγόμενων ειδών και ενίσχυση της επιτήρησης. Ωστόσο, η γεωγραφική έκταση της χώρας καθιστά δύσκολη την κάλυψη αποκλειστικά από επαγγελματικό προσωπικό.
Στην πράξη, οι εθελοντές μπορούν να διευρύνουν το δίκτυο αναφορών, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τους επιστήμονες στις γενετικές εξετάσεις, στη βιοασφάλεια ή στον χειρισμό μολυσμένων ζώων.
Αυτό σημαίνει ότι η επόμενη φάση χρειάζεται καθαρό καταμερισμό ρόλων: οι πολίτες και οι εθελοντές να εντοπίζουν, να καταγράφουν και να αναφέρουν περιστατικά, ενώ κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό θα αναλαμβάνει τις τεχνικές και επικίνδυνες εργασίες. Η νοσηλεία άρρωστων ζώων δεν θεωρείται πλέον ασφαλής αποστολή για απροστάτευτους εθελοντές.
Ο H5N1 μπορεί σε σπάνιες περιπτώσεις να μολύνει ανθρώπους που έρχονται σε επαφή με προσβεβλημένα ζώα, όμως οι αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν χαμηλό τον κίνδυνο για τον άνθρωπο και δεν έχει διαπιστωθεί μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η σύσταση παραμένει να μην αγγίζονται άρρωστα ή νεκρά ζώα, αλλά να καταγράφεται η θέση τους και να ενημερώνονται οι αρμόδιες υπηρεσίες ή οι φορείς φροντίδας άγριας ζωής.
